سؤال 740 آیا ضمائر مفرد دعاهای زيارات عاشوراء را می توان به ضمیر جمع تغییر داد؟
پاسخ
✅ پاسخ :
1 الْعَلَاءِ بْنِ كَامِلٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْداللَّه يَقُولُ وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ عِنْدَ الْمَسَاءِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ يُمِيتُ وَ يُحْيِي وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَيْ ءٍ قَدِيرٌ- قَالَ قُلْتُ: بِيَدِهِ الْخَيْرُ قَالَ إِنَّ بِيَدِهِ الْخَيْرَ وَ لَكِنْ قُلْ كَمَا أَقُولُ: لَكَ عَشْرَ مَرَّاتٍ- وَ أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ وَ حِينَ تَغْرُبُ عَشْرَ مَرَّاتٍ
📚 كافي ج۲ص۵۲۷
علاء بن کامل گوید : شنیدم امام صادق علیه السلام فرمود : در دل خويش، پروردگارت را با تضرع و ترس، بدون صداى بلند،در آخر روز ياد كن و (بگو) :
لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ يُمِيتُ وَ يُحْيِي وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَيْ ءٍ قَدِيرٌ
راوی گوید : من گفتم :(بعد از يُمِيتُ وَ يُحْيِي بگویم) :بِيَدِهِ الْخَيْرُ؟
امام فرمودند : همانا بِيَدِهِ الْخَيْرَ (خير در دست او هست) ولی همانطور که من می گویم آن را ده بار بگو و ده بار نیز موقع طلوع خورشید و هنگام غروب بگو :
أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ
2 عَبْداللَّه بْنِ سِنَانٍ گوید : امام صادق علیه السلام فرمود : به زودی شبهه ای به شما می رسد که بدون عَلَمی که دیده شود و بدون امام هدایتگر باقی می مانید و از آن نجات نمی یابد مگر کسی که دعای غریق را بخواند.
گفتم : دعای غریق چیست؟ فرمود : می گوئی :
یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ یَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِی عَلَی دِینِکَ
من گفتم : آیا بگویم : یَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ وَ الْأَبْصَارِ ثَبِّتْ قَلْبِی عَلَی دِینِکَ؟
فرمود : همانا اللَّه عَزَّ وَ جَلَّ «مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ وَ الْأَبْصَارِ» هست ولی «قُلْ کَمَا أَقُولُ» یعنی : همانطور که من می گویم بگو : یَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِی عَلَی دِینِکَ!
📚 کمال الدین ص352
3 اسماعیل بن فضل گوید : از امام صادق علیه السلام در مورد گفتار اللَّه عَزَّ وَ جَلَّ (در سوره طه آیه ۱۳۰) که می فرماید : «و به حمد پروردگارت قبل از طلوع خورشید و قبل از غروب آن تسبیح بگو» سؤال کردم؛
امام فرمودند : بر هر مسلمانی فریضه است که ده مرتبه قبل از طلوع خورشید و ده مرتبه قبل از غروب خورشید بگوید :
لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ هُوَ حَيٌّ لَا يَمُوتُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَيْ ءٍ قَدِيرٌ
من گفتم : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ يُمِيتُ وَ يُحْيِي....
(یعنی بعد از يُحْيِي وَ يُمِيتُ اضافه کردم وَ يُمِيتُ وَ يُحْيِي)
پس امام فرمود: ای فلانی! شکی نیست که اللَّه «يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ يُمِيتُ وَ يُحْيِي» هست، ولی «قُلْ کَمَا أَقُولُ» یعنی :همینطور که من گفتم بگو!
📚 خصال ص۴۵۲ح۵۸
✅ دعاهای وارده در زيارات، برخی از آنها با ضمائر جمع و برخی به صورت مفرد آمده است و طبق اصل «قُلْ کَمَا أَقُولُ»، خواندن آنها به همان سبک مأثور موجب اطمینان به انجام وظیفه است.
✅ برخی هنگام خواندن دعای کمیل یا زیارت عاشورا یا دعای توسل، برخی فقرات آن را دو یا سه بار تکرار می کنند، که با توجه به اصل فوق، این کار نیز جایگاهی ندارد و باید به همان نحو و تعدادی که در احادیث آمده است انجام شود.
✅ دو نکته :
✅ در حدیث 📚کافی ج2ص487، رسول الله صلی الله علیه و آله فرمود : وقتی یکی از شما دعا می کند، آن را عمومیت دهد که این کار دعا را واجب تر می کند!
حدیث فوق را در دعاهای غير محدود می توانیم به کار بگیریم.
✅ امام باقر از اجدادش از رسول الله صلی الله علیه و آله روایت نموده است که فرمود : کسی که امامت نماز گروهی را نماید و فقط خودش را به دعا اختصاص دهد، به آنها خیانت نموده است!
📚 التهذيب ج3ص281
که طبق روایت فوق امام جماعت باید دعا را برای مأمومین نیز به نحوی عمومیت دهد.