سوال 1939 شخصی ادعا نموده است که طبق روایات، چیدن خشت گلی یا سیمانی بر لحد میت نادرست است و یا باید از خاک خود قبر خشت درست کنیم یا بدون خشت، خاک قبر بر روی خود بدن میت ریخته شود. آیا این مطلب درست است؟

پاسخ
✅ پاسخ : به روایات زیر توجه فرمایید :
1 عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَاعَبْداللَّهِ یَقُولُ إِذَا نَزَلْتَ فِی قَبْرٍ فَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ عَلَی مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ... إلی أَنْ قَالَ... ثُمَّ تَضَعُ الطِّینَ وَ اللَّبِنَ فَمَا دُمْتَ تَضَعُ اللَّبِنَ وَ الطِّینَ تَقُولُ اللَّهُمَّ صِلْ وَحْدَتَهُ وَ آنِسْ وَحْشَتَهُ وَ آمِنْ رَوْعَتَهُ وَ أَسْکِنْ إِلَیْهِ مِنْ رَحْمَتِکَ رَحْمَةً تُغْنِیهِ بِهَا عَنْ رَحْمَةِ مَنْ سِوَاکَ فَإِنَّمَا رَحْمَتُکَ لِلظَّالِمِینَ- ثُمَّ تَخْرُجُ مِنَ الْقَبْرِ...
📚 التهذیب ج۱ص۴۵۸
اسحاق بن عمار گوید : شنیدم امام صادق صلوات اللَّه علیه فرمود : هنگامی که در قبر فرود آمدی بگو :
بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ عَلَی مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ
... تا آنجا که فرمود : سپس خِشت و گِل را (بر درب لحد) می گذاری و در حین گذاشتن خِشت و گِل می گوئی :
اللَّهُمَّ صِلْ وَحْدَتَهُ وَ آنِسْ وَحْشَتَهُ وَ آمِنْ رَوْعَتَهُ وَ أَسْکِنْ إِلَیْهِ مِنْ رَحْمَتِکَ رَحْمَةً تُغْنِیهِ بِهَا عَنْ رَحْمَةِ مَنْ سِوَاکَ فَإِنَّمَا رَحْمَتُکَ لِلظَّالِمِینَ
و سپس (بعد از چیدن خشت و گِل) از قبر بیرون می آیی.
2 عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَاعَبْداللَّهِ یَقُولُ جَعَلَ عَلِیٌّ عَلَی قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ لَبِناً فَقُلْتُ أَ رَأَیْتَ إِنْ جَعَلَ الرَّجُلُ عَلَیْهِ آجُرّاً هَلْ یَضُرُّ الْمَیِّتَ قال لَا.
📚 کافی ج۳ص۱۹۷
ابان گوید : شنیدم امام صادق صلوات اللَّه علیه می فرمود : امام علی صلوات اللَّه علیه بر قبر رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و آله خِشت گذاشتند! من گفتم : به من خبر دهيد که اگر شخصی بر آن آجر (خِشت پخته) بگذارد آیا به میت ضرر می زند؟ امام فرمودند : خیر!
3 عن ابن أبی عمیر عن بعض أصحابه عن أَبِی عَبْداللَّهِ قال: حَدُّ الْقَبْرِ إِلَی التَّرْقُوَةِ وَ قَالَ بَعْضُهُمْ إِلَی الثَّدْیِ وَ قَالَ بَعْضُهُمْ قَامَةِ الرَّجُلِ حَتَّی یُمَدَّ الثَّوْبُ عَلَی رَأْسِ مَنْ فِی الْقَبْرِ وَ أَمَّا اللَّحْدُ فَبِقَدْرِ مَا یُمْکِنُ فِیهِ الْجُلُوسُ
📚 الفقيه ج١ص١٧١
امام صادق صلوات اللَّه علیه فرمود :حد قبر تا استخوان ترقوه است و یکی از (ائمه علیهم ألسلام) فرمود : تا پستانهای فرد (ایستاده باشد) و یکی از (ائمه) فرمود : به اندازه قامت یک مرد به گونه ای که بر روی سر کسی که در قبر است پارچه کشیده شود (یعنی اگر پارچه ای بر روی قبر کشیده شود، سر فرد ایستاده در قبر زیر پارچه قرار گیرد)، اما لحد به اندازه ای باشد که نشستن در آن ممکن باشد!
✅ ترقوه به استخوان بالای قفسه سینه گفته می شود که بین رخنه گلو و کتف قرار دارد.
4 قال الصَّادِقُ کُلُّ مَا جُعِلَ عَلَی الْقَبْرِ مِنْ غَیْرِ تُرَابِ الْقَبْرِ فَهُوَ ثِقْلٌ عَلَی الْمَیِّت
📚 الفقيه ج١ص١٨٩
امام صادق صلوات اللَّه علیه فرمود : هر چیزی که به غیر از خاک خود قبر بر روی قبر قرار داده شود، ثقل و سنگینی بر میت می باشد!
5 عن أَبِی عَبْداللَّه أَنَّ النَّبِیَّ نَهَی أَنْ یُزَادَ عَلَی الْقَبْرِ تُرَابٌ لَمْ یُخْرَجْ مِنْهُ
📚 کافی ج ٣ص٢٠٢
امام صادق صلوات اللَّه علیه فرمود : رسول الله صلی الله علیه و آله از این که خاکی بر روی قبر ریخته شود که از آن خارج نشده است، نهی نمودند!
6 عن أَبِی عَبْداللَّه قال: لَا تُطَیِّنُوا الْقَبْرَ مِنْ غَیْرِ طِینِهِ.
📚 کافی ج۳ص۲۰۱
امام صادق صلوات اللَّه علیه فرمود : قبر را با غیر گِل خود قبر، گل اندود نکنید!
7 عن أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا قال: قَالَ أَبُو جَعْفَر حِینَ أُحْضِرَ إِذَا أَنَا مِتُّ فَاحْفِرُوا لِی وَ شُقُّوا لِی شَقّاً فَإِنْ قِیلَ لَکُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ لُحِدَ لَهُ فَقَدْ صَدَقُوا.
📚 کافی ج۳ص۱۶۶
امام رضا صلوات اللَّه علیه فرمود : وقتی امام باقر صلوات اللَّه علیه در احتضار قرار گرفت فرمود : وقتی من از دنیا رفتم، (قبری) برایم حفر کنید و برایم شَقّ در قبر درست کنید و اگر به شما گفته شد که برای رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و آله لَحَد قرار داده شد، قطعاً راست گفته اند!
8 عَنِ الْحَلَبِیِّ فِی حَدِیثٍ قال: قال أَبُو عَبْداللَّه إِنَّ أَبِی کَتَبَ فِی وَصِیَّتِهِ إِلَی أَنْ قَالَ و شَقَقْنَا لَهُ الْأَرْضَ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ کَانَ بَادِناً.
📚 کافی ج۳ص۱۴۰
امام صادق صلوات اللَّه علیه فرمود : پدرم در وصیت خود نوشت :... تا آنجا که فرمود : و از این جهت که ایشان چاق بودند، برایش در زمین شَقّ درست کردیم!
9 عن أَبِی عَبْداللَّهِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ فِی حَدِیثٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ نَزَلَ حَتَّی لَحَدَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَ سَوَّی اللَّبِنَ عَلَیْهِ وَ جَعَلَ یَقُولُ نَاوِلْنِی حَجَراً نَاوِلْنِی تُرَاباً رَطْباً یَسُدُّ بِهِ مَا بَیْنَ اللَّبِنِ...
📚 علل الشرائع ص۳۰۹
امام صادق صلوات اللَّه علیه در حدیثی فرمود : رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و آله در قبر پایین رفتند و سعد بن معاذ را در لحد گذاشتند و خشت ها را کنار هم بر او چیدند و شروع کردند بفرمایند : سنگی به من بدهید، گِلی به من بدهید و با آن شکافهای مابین خشت ها را می بستند...
10 قال امیرالمؤمنین في خطبة... فَجُعِلَ فِی ضَرِیحٍ مَلْحُودٍ ضَیِّقٍ مَرْصُودٍ بِلَبِنٍ مَنْضُودٍ مُسَقَّفٍ بِجَلْمُودٍ وَ هِیلَ عَلَیْهِ عَفْرُهُ و حُشِیَ مَدَرُهُ...
📚 بحارالأنوار ج77ص341
امیرالمؤمنین صلوات اللَّه علیه در خطبه ای در مورد مرگ فرمود : پس (میت) در قبری محتوی لَحَد تنگ گذاشته می شود که با خشت هایی که کنار هم چیده می شود برایش حفاظ درست می شود و با سنگ بزرگ مسقف می گردد و خاکهای قبر از بالا بر او ریخته می شود و کلوخ های (قبر) در بین (خاک ها) قرار می گیرد...!
✅ با توجه به روایات فوق و غیره، برای دفن میت، قبری تا استخوان ترقوه (حدود یک و نیم متر) یا تا پستانهای یک مرد یا به اندازه یک قامت حفر می شود و سپس در پایین قبر به طرف قبله مکانی به ارتفاعی که یک نفر بتواند در آن بنشیند حفاری می شود که به این قسمت پایین که در طول قبر به سمت قبله حفاری می شود «لَحَد» گفته می شود و ميت به طرف قبله بر روی دست راستش در این مکان قرار داده می شود و سپس با چیدن خشت خام یا آجر و امثال آن، درب لحد گرفته می شود و شکافهای آن نیز با گِلی که از خاک خود قبر تهیه شده است گرفته می شود و سپس با خاکهایی که از قبر بیرون ریخته شده است، قبر از خاک پُر می شود.
✅ البته نحوه دیگری هم خصوصا برای افراد چاق در روایات آمده است که بر حسب آن، بعد از حفر قبر به اندازه مذکور، در انتهای قبر شکافی با عرض کمتر از بالای قبر ایجاد می شود و میت در آن گذاشته می شود و با خشت خام یا آجر و امثال آن درب آن گرفته می شود و شکافهای آن با گل گرفته می شود و خاکهایی که از قبر بیرون ریخته شده است در قبر ریخته می شود.
البته امروزه در قبرستانهای ایران فقط از شقّ استفاده می شود و لحد تقریبا کاملا تعطیل شده است!