سؤال 355 آیا جهر خواندن بسم الله در نوافل هم هست یا مخصوص فرائض است؟

218 25 بهمن 1399

پاسخ

✅ پاسخ :در روایات زیر تفقه فرمایید:

1 الْأَعْمَشِ عَن جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ فِي حَدِيثِ شَرَائِعِ الدِّينِ قَالَ: وَ الْإِجْهَارُ بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي الصَّلَاةِ وَاجِبٌ

📚 خصال ص604

ترجمه :امام صادق علیه السلام در حدیث شرایع دین فرمودند : جهر و آشکار کردن و بلند گفتن بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ در نماز، واجب است.

2 الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَن الرِّضَا في كِتَابِهِ إِلَى الْمَأْمُونِ قَالَ: وَ الْإِجْهَارُ بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي جَمِيعِ الصَّلَوَاتِ سُنَّةٌ

📚 عيون أخبار الرضا ج2ص123

ترجمه :امام رضا علیه السلام در نامه خود به مأمون (علیه اللعنة) فرمود : إجهار و آشکار و بلند خواندن بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ در کلیه نمازها سنت است.

3 رَجَاء بْن أَبِي الضَّحَّاك عَنِ الرِّضَا أَنَّهُ كَانَ يَجْهَرُ بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي جَمِيعِ صَلَوَاتِهِ بِاللَّيْلِ وَ النَّهَارِ

📚 عيون أخبار الرضا ج2ص182

ترجمه :رجاء بن ابی ضحاک روایت نموده است که امام رضا علیه السلام در همه نمازهای در شب و روز، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ را بلند و جهر قرائت می نمود.

4 أَبِي حَفْصٍ الصَّائِغِ قَالَ: صَلَّيْتُ خَلْفَ جَعْفَر بْن مُحَمَّد فَجَهَرَ بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم

📚 أمالي طوسيّ ج ۱ص۲۷۹

أبی حفص گوید:من پشت سر امام صادق علیه السلام نماز خواندم پس بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ را بلند و جَهر خواندند.

5 عَنْ صَفْوَانَ الْجَمَّالِ قَالَ: صَلَّيْتُ خَلْفَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَيَّاماً فَكَانَ إِذَا كَانَتْ صَلَاةٌ لَا يُجْهَرُ فِيهَا جَهَرَ بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَ كَانَ يَجْهَرُ فِي السُّورَتَيْنِ جَمِيعاً

📚 کافی ج3ص315

ترجمه:صفوان گوید:چند روزی پشت سر امام صادق علیه السلام نماز خواندم، پس هنگامی که نمازی بود که در آن جهر نمی شد (یعنی نماز ظهر و عصر بود)، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ را بلند و جهر می گفت و در هر دو سوره (یعنی هم در حمد و هم در سوره بعد از حمد) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ را به صورت جَهر و بلند می خواند.

6 رُوِيَ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْن عَلِيٍّ الْعَسْكَرِيِّ أَنَّهُ قَالَ:عَلَامَاتُ الْمُؤْمِنِ خَمْسٌ صَلَاةُ الْخَمْسِينَ وَ زِيَارَةُ الْأَرْبَعِينَ و التَّخَتُّمُ فِي الْيَمِينِ و تَعْفِيرُ الْجَبِينِ و الْجَهْرُ بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

📚 التهذيب ج۶ص۵۲

امام حسن عسکری علیه السلام فرمود :نشانه های مؤمن (شیعه) پنج چیز است :نمازهای 50 گانه و زیارت اربعین و در دست راست کردن انگشتر و بر خاک گذاشتن جبین در سجده و بلند و جهر خواندن بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

7 حنان بْن سدير قال:صَلَّيْتُ خَلْفَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ فَتَعَوَّذَ بِإِجْهَارٍ ثُمَّ جَهَرَ بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

📚 تهذیب ج2ص289

حنان گوید:من پشت سر امام صادق علیه السلام نماز خواندم،پس امام به صورت جهریه و بلند تَعَوُذ نمودند (أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ گفتند) و سپس بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ را نیز به صورت جَهر و بلند قرائت نمودند.

✅ همانطور که از روایات فوق روشن است، جهر و بلند خواندن بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اختصاص به فرائض داده نشده است و برای مطلق نماز آمده است و در کلیه نمازهای شب و روز این آیه شریفه، هم در سوره حمد و هم در کلیه سوره هایی که شخص در نماز فريضه يا نافله بعد از سوره حمد می خواند ، به صورت جهر و بلند قرائت می شود.

✅ در نمازی که برای جبران برخی از شکیات نماز به صورت یک رکعت یا دو رکعت خوانده می شود و امروزه به عنوان نماز احتیاط از آن یاد می شود نیز، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ جهر خوانده می شود و هیچ دلیلی روائی برای استثناء نمودن آن وجود ندارد و کسانی که گفته اند احتیاطا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ در این نماز احتیاط، آهسته قرائت شود بر خلاف نصوص روائی سخن گفته اند و لذا در کلیه نمازهای شب و روز بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ به صورت جهر و بلند قرائت می شود.

✅ سنت بودن جهر به بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ در حدیث 2 منافاتی با واجب بودن آن در حدیث1 ندارد زیرا طبق فرموده اهل بیت علیهم السلام برخی از سنت ها، واجب هستند:(عَنْ عَلِیٍّ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ: السُّنَّةُ سُنَّتَانِ سُنَّةٌ فِی فَرِیضَةٍ الْأَخْذُ بِهَا هُدًی وَ تَرْکُهَا ضَلَالَةٌ وَ سُنَّةٌ فِی غَیْرِ فَرِیضَةٍ الْأَخْذُ بِهَا فَضِیلَةٌ وَ تَرْکُهَا إِلَی غَیْرِ خَطِیئَةٍ📚بحار ج2ص264)