سوال 2151 اگر شهود طلاق به صورت تلفنی صیغه طلاق را بشنوند، آیا طلاق صحیح است؟
پاسخ
✅ پاسخ : به احادیث زیر توجه فرمایید :
1 عَنْ أَبِی الصَّبَّاحِ الْکِنَانِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: مَنْ طَلَّقَ بِغَیْرِ شُهُودٍ فَلَیْسَ بِشَیْءٍ.
📚 الکافی ج۶ص۶۰
امام صادق صلوات اللَّه علیه فرمود : کسی که بدون شهود طلاق دهد، (طلاقش) چیزی نیست (اعتباری ندارد)!
2 عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ عَنْ رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ عَلَی طُهْرٍ مِنْ غَیْرِ جِمَاعٍ وَ أَشْهَدَ الْیَوْمَ رَجُلًا ثُمَّ مَکَثَ خَمْسَةَ أَیَّامٍ ثُمَّ أَشْهَدَ آخَرَ فَقَالَ إِنَّمَا أُمِرَ أَنْ یُشْهَدَا جَمِیعاً.
📚 الکافی ج۶ص۷۱
احمد بن محمد گوید : از امام ابوالحسن صلوات اللَّه علیه در مورد مردی که همسرش را در طُهر بدون جماع طلاق می دهد و امروز یک مرد را شاهد می گیرد و پنج روز درنگ می کند و مرد دیگری را شاهد می گیرد، سؤال کردم؛ امام فرمودند : همانا او مأمور است که هر دو با هم شاهد و حاضر باشند!
3 عَنْ صَفْوَانَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا قَالَ: سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ طَهُرَتِ امْرَأَتُهُ مِنْ حَیْضِهَا فَقَالَ فُلَانَةُ طَالِقٌ وَ قَوْمٌ یَسْمَعُونَ کَلَامَهُ وَ لَمْ یَقُلْ لَهُمُ اشْهَدُوا أَ یَقَعُ الطَّلَاقُ عَلَیْهَا قَالَ نَعَمْ هَذِهِ شَهَادَةٌ.
📚 الکافی ج۶ص۷٢
از امام رضا صلوات اللَّه علیه در مورد مردی که همسرش از حیض پاک می شود و در حالی که گروهی می شنوند می گوید : «فلانة طالق»، ولي به آنها نمی گوید شاهد باشید سؤال شد که آیا طلاق بر او واقع می شود؟ امام فرمودند : بله! این شهادت می باشد!
4 عَنْ زُرَارَةَ قال: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ مَا تَقُولُ فِي رَجُلٍ أَحْضَرَ شَاهِدَيْنِ عَدْلَيْنِ وَ أَحْضَرَ امْرَأَتَيْنِ لَهُ وَ هُمَا طَاهِرَتَانِ مِنْ غَيْرِ جِمَاعٍ ثُمَّ قَالَ اشْهَدَا أَنَّ امْرَأَتَيَّ هَاتَيْنِ طَالِقٌ وَ هُمَا طَاهِرَتَانِ أَ يَقَعُ الطَّلَاقُ قَالَ نَعَمْ.
📚 كافي ج۶ص۷۲
زرارة گوید : به امام باقر صلوات اللَّه علیه گفتم : چه می فرمایید در مورد مردی که دو شاهد عادل حاضر می کند و دو زنش را که هر دو در طهارت بدون جماع هستند حاضر می کند و سپس می گوید :
إِشْهَدَا أَنَّ امْرَأَتَيَّ هَاتَيْنِ طَالِقٌ وَ هُمَا طَاهِرَتَانِ
يعني : شما دو نفر شاهد باشید که همانا این دو زن من طالق هستند و آن دو در طُهر و پاکی هستند، آیا طلاق واقع می شود؟ فرمود : بله!
5 عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ عَنْ رَجُلٍ كَانَتْ لَهُ امْرَأَةٌ طَهُرَتْ مِنْ مَحِيضِهَا فَجَاءَ إِلَى جَمَاعَةٍ فَقَالَ فُلَانَةُ طَالِقٌ يَقَعُ عَلَيْهَا الطَّلَاقُ وَ لَمْ يَقُلِ اشْهَدُوا قَالَ نَعَمْ.
📚 الكافي ج۶ص۷۲
احمد گوید : از ابوالحسن صلوات اللَّه علیه در مورد مردی که زنی دارد که از حیضش پاک شده است، پس آن مرد به نزد جماعتی می آید و می گوید :
فُلَانَةُ طَالِقٌ
يعني : فلان زن (مثلا فاطمة) طلاق داده شده است،
آیا طلاق واقع می شود در حالیکه به آنها نگفته است شما شاهد باشید؟ فرمود : بله!
✅ با توجه به احادیث فوق و غیره، یکی از شروط صحت طلاق، دو شاهد عادل می باشد که با توجه به احادیث موجود که مبنای عمل شیعیان می باشد، این دو شاهد علاوه بر اینکه لازم است صیغه طلاق را بشنوند، حضور فیزیکی آنها و شاهد بودن همزمان آنها نیز در احادیث بیان شده است.
از این جهت که در تماس تلفنی، حضور فیزیکی آنها در هنگام طلاق حاصل نمی شود، انطباق کامل این شهادت با احادیث ثابت نیست و کافی بودن سماع تلفنی طلاق توسط شهود، نیازمند بیان خاص امام معصوم است که اکنون راهی به سوی آن نداریم.
لذا لازم است دو شاهد طلاق در هنگام جاری شدن صیغه طلاق، حضور فیزیکی هم داشته باشند تا صحت آن مورد اطمینان باشد.
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ لِوَلِیِّکَ الْفَرَجَ وَ الْعَافِیَةَ وَ النَّصْر