سوال 2031 من فروش اینترنتی دارم به این صورت که ابتدا سفارش می گیرم و قیمت را توافق می کنم و بعد آن کالا را از همکارم یا از بازار می خرم و به سفارش دهنده می فروشم.
پاسخ
آیا این معامله صحیح است؟
✅ پاسخ : به احادیث زیر توجه فرمایید :
1 عَنْ صَفْوَانَ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْداللَّهِ عَنِ الرَّجُلِ یَأْتِینِی یُرِیدُ مِنِّی طَعَاماً أَوْ بَیْعاً نَسِیئاً وَ لَیْسَ عِنْدِی أَ یَصْلُحُ أَنْ أَبِیعَهُ إِیَّاهُ وَ أَقْطَعَ لَهُ سِعْرَهُ ثُمَّ أَشْتَرِیَهُ مِنْ مَکَانٍ آخَرَ فَأَدْفَعَهُ إِلَیْهِ قَالَ لَا بَأْسَ.
📚 التهذیب ج۷ص۴۹
إبن سنان گوید : از امام صادق صلوات اللَّه علیه در مورد فردی که نزدم می آید و طعامی یا کالای نسیه از من طلب می کند، در حالیکه نزدم نیست سؤال کردم که آیا آن را به او بفروشم و قیمت آن را قطعی کنم و سپس آن را از مکان دیگری خریداری کنم و تحویل او بدهم؟ امام فرمودند : إشکالی ندارد!
2 عَنْ عَبْداللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْداللَّهِ قَالَ: لَا بَأْسَ بِأَنْ تَبِیعَ الرَّجُلَ الْمَتَاعَ لَیْسَ عِنْدَکَ تُسَاوِمُهُ ثُمَّ تَشْتَرِی لَهُ نَحْوَ الَّذِی طَلَبَ ثُمَّ تُوجِبُهُ عَلَی نَفْسِکَ ثُمَّ تَبِیعُهُ مِنْهُ بَعْدُ.
📚 الکافی ج۵ص٢٠١
امام صادق صلوات اللَّه علیه فرمود : إشکالی ندارد که کالایی که نزدت نیست را به فردی بفروشی، قیمت را با او توافق می کنی و سپس مانند آنچه خواسته است برایش می خری و بیع را بر خود قطعی می کنی و بعد آن را به او می فروشی!
3 رَوَی مُعَاوِیَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْداللَّهِ علیه السلام قَالَ قُلْتُ لَهُ یَجِیئُنِی الرَّجُلُ یَطْلُبُ بَیْعَ الْحَرِیرِ مِنِّی وَ لَیْسَ عِنْدِی مِنْهُ شَیْءٌ فَیُقَاوِلُنِی وَ أُقَاوِلُهُ فِی الرِّبْحِ وَ الْأَجَلِ حَتَّی نَجْتَمِعَ عَلَی شَیْءٍ ثُمَّ أَذْهَبُ فَأَشْتَرِی لَهُ وَ أَدْعُوهُ إِلَیْهِ فَقَالَ أَ رَأَیْتَ إِنْ وَجَدَ بَیْعاً هُوَ أَحَبُّ إِلَیْهِ مِمَّا عِنْدَکَ أَ یَسْتَطِیعُ أَنْ یَنْصَرِفَ إِلَیْهِ وَ یَدَعَکَ أَوْ وَجَدْتَ أَنْتَ ذَلِکَ أَ تَسْتَطِیعُ أَنْ تَنْصَرِفَ عَنْهُ وَ تَدَعَهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ لَا بَأْسَ
📚 الفقیه ج٣ص٢٨٢
معاوية بن عمار گوید : به امام صادق صلوات اللَّه علیه گفتم : فردی نزد من می آید و درخواست فروش ابریشم می کند، ولی چیزی از آن نزدم موجود نیست. پس در مورد سود و مدت با هم گفتگو و مباحثه می کنیم تا اینکه بر چیزی توافق می کنیم. سپس من می روم و برای او می خرم و او را به آن دعوت می کنم. پس امام فرمودند : به من خبر بده که اگر او کالا و معامله ای که از آنچه نزد توست برایش محبوب تر باشد پیدا کند، آیا می تواند سراغ آن برود و تو را رها کند؟ یا اگر تو آن را پیدا کنی، می توانی از او منصرف شوی و او را رها کنی؟ گفتم : بله! فرمود : إشکالی ندارد!
4 عن عبدالرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ قال: قُلْتُ لِأَبِی عبداللَّهِ الرَّجُلُ یَجِیئُنِی یَطْلُبُ الْمَتَاعَ فَأُقَاوِلُهُ عَلَی الرِّبْحِ ثُمَّ أَشْتَرِیهِ فَأَبِیعُهُ مِنْهُ فَقَالَ أَ لَیْسَ إِنْ شَاءَ أَخَذَ و إِنْ شَاءَ تَرَکَ قُلْتُ بَلَی قَالَ فَلَا بَأْسَ بِهِ... إلي أن قال إِنَّ أَبِی کَانَ یَقُولُ لَا بَأْسَ بِبَیْعِ کُلِّ مَتَاعٍ کُنْتَ تَجِدُهُ فِی الْوَقْتِ الَّذِی بِعْتَهُ فِیهِ.
📚 الکافی ج۵ص۲۰۰
عبدالرحمان بن حجاج گوید : به امام صادق صلوات اللَّه علیه گفتم : فردی نزد من می آید و کالایی را طلب می کند. پس بر مقدار سود با او گفتگو(و توافق) می کنم و سپس آن کالا را خریداری می کنم و به او می فروشم. امام فرمودند : آیا اینطور نیست که اگر خواست کالا را برمی دارد و اگر خواست رها می کند؟ گفتم : بله! فرمود : إشکالی به آن نیست!.... تا آنجا که فرمود : پدرم می فرمود : فروش هر کالایی که در وقت فروش آن یافت می شود إشکالی ندارد!
✅ با توجه به احادیث فوق و غیره، فروشنده می تواند سفارش کالایی که نزدش نیست را از مشتری بگیرد و قیمت و شرایط آن را با خریدار توافق نماید و سپس آن را خریداری کند و به سفارش دهنده بفروشد.
البته باید دقت داشت که در این نوع از فروش، بعد از اینکه فروشنده کالا را تهیه نمود و برای مشتری آورد، مشتری در خرید آن إلزامي ندارد و می تواند آن را نخرد و فروشنده نیز در فروش آن کالا به سفارش دهنده مختار است و می تواند به او نفروشد.
لذا خریدار و فروشنده باید با آگاهی نسبت به این مسأله اقدام کنند تا مشکلی برایشان پیش نیاید.
✅ این أمر با بیع سلف تفاوت دارد.
✅ حجت در پاسخ سوالات فقهی، آیات و احادیث مربوطه می باشد و توضیحات پایانی حجت نیست و صرفاً برای کمک به فهم است و قابل نقد است!
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ لِوَلِیِّکَ الْفَرَجَ وَ الْعَافِیَةَ وَ النَّصْر