سوال 453 آیا کسی که روزه قضا دارد و طبق روایت روزه نافله نمی تواند بگیرد، در يوم الشک می تواند روزه قضا بگیرد؟

142 25 بهمن 1399

پاسخ

✅ پاسخ :به روایات زیر توجه فرمایید :

1 عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْجَوْهَرِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فِي حَدِيثٍ طَوِيلٍ قَالَ: وَ صَوْمُ يَوْمِ الشَّكِّ أُمِرْنَا بِهِ وَ نُهِينَا عَنْهُ أُمِرْنَا بِهِ أَنْ نَصُومَهُ مَعَ صِيَامِ شَعْبَانَ- وَ نُهِينَا عَنْهُ أَنْ يَنْفَرِدَ الرَّجُلُ بِصِيَامِهِ فِي الْيَوْمِ الَّذِي يَشُكُّ فِيهِ النَّاسُ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ صَامَ مِنْ شَعْبَانَ شَيْئاً كَيْفَ يَصْنَعُ قَالَ يَنْوِي لَيْلَةَ الشَّكِّ أَنَّهُ صَائِمٌ مِنْ شَعْبَانَ- فَإِنْ كَانَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ أَجْزَأَ عَنْهُ وَ إِنْ كَانَ مِنْ شَعْبَانَ لَمْ يَضُرَّهُ فَقُلْتُ وَ كَيْفَ يُجْزِي صَوْمُ تَطَوُّعٍ عَنْ فَرِيضَةٍ فَقَالَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا صَامَ يَوْماً مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ تَطَوُّعاً وَ هُوَ لَا يَعْلَمُ أَنَّهُ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- ثُمَّ عَلِمَ بِذَلِكَ لَأَجْزَأَ عَنْهُ لِأَنَّ الْفَرْضَ إِنَّمَا وَقَعَ عَلَى الْيَوْمِ بِعَيْنِهِ.

📚 الكافي ج۴ص۸۵

امام سجاد علیه السلام در حدیثی فرمودند : روزه یوم الشک را هم به آن أمر شده ايم و هم از آن نهی شده ایم. در مورد آن أمر شده ایم که آن را همراه با روزه ماه شعبان روزه بگیریم و از آن نهی شده ایم به این صورت که شخص بخواهد به صورت منفرد در روزی که مردم شک دارند (به عنوان ماه رمضان) روزه بگیرد.

گفتم :فدایت شوم، اگر شخص چیزی از ماه شعبان را روزه نگرفته باشد، چه کند؟ فرمود :در ليلة الشک نیت می کند که به عنوان ماه شعبان روزه بگیرد، پس اگر از ماه رمضان باشد از او کفایت می کند و اگر ماه شعبان باشد برایش ضرری ندارد.

گفتم : فدایت شوم؛ چگونه روزه نافله از روزه فریضه کفایت می کند؟! فرمود : اگر کسی یک روز از ماه رمضان را به عنوان نافله روزه بگیرد در حالی که نمی داند آن روز از ماه رمضان است و سپس متوجه شود که ماه رمضان بوده است، از او کفایت می کند زیرا فریضه به عینه بر آن واقع شده است.

2 عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الصُّهْبَانِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرِ بْنِ جَنَاحٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ شَجَرَةَ عَنْ بَشِيرٍ النَّبَّالِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ الشَّكِّ فَقَالَ صُمْهُ فَإِنْ يَكُ مِنْ شَعْبَانَ كَانَ تَطَوُّعاً وَ إِنْ يَكُ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ فَيَوْمٌ وُفِّقْتَ لَهُ.

📚 الكافي ج۴ص ۸۲

بشیر نبّال گوید:از امام صادق علیه السلام در مورد یوم الشک سؤال کردم؛ امام فرمودند :آن را روزه بگیر، پس اگر جزو ماه شعبان باشد (روزه) نافله و تطوع محسوب می شود و اگر از ماه رمضان باشد، روزی است که بر آن موفق شده ای.

✅ در کلیه روایات يوم الشک که نوع روزه آن مشخص شده است ، روزه نافله برای آن تعیین شده است و هیچ روایتی که روزه غیر نافله را برای يوم الشک تعیین یا رخصت داده باشد مشاهده نشده است. لذا اگر روز 30 شعبان يوم الشک بود، فقط در آن، روزه نافله و به عنوان ماه شعبان می گیریم هر چند شخص روزه قضا بر گردن او باشد تا إن شاء الله اماممان را ملاقات کنیم و نسبت به این موضوع آگاهی کامل پیدا کنیم. إن شاءالله

✅ به روایت زیر نیز توجه فرمایید :

3 عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِيِّ وَ غَيْرِهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي جَعَلْتُ عَلَى نَفْسِي أَنْ أَصُومَ حَتَّى يَقُومَ الْقَائِمُ فَقَالَ صُمْ وَ لَا تَصُمْ فِي السَّفَرِ وَ لَا الْعِيدَيْنِ وَ لَا أَيَّامِ التَّشْرِيقِ وَ لَا الْيَوْمِ الَّذِي يُشَكُّ فِيهِ.

📚 التهذيب ج۴ص ۱۸۳

عبدالکریم گوید :به امام صادق علیه السلام گفتم : من بر خودم قرار داده ام (نذر کرده ام) که تا قیام قیام کننده شما روزه بگیرم! امام فرمودند : روزه بگیر! (مشکلی ندارد) ولی در سفر و عید فطر و عید قربان و ایام تشریق(یعنی 11 و 12 و 13 ذی الحجة) و در یوم الشک روزه‌ نگیر!

✅ در روایت فوق نیز مشاهده می شود که روزه نذر که از روزه های واجب می باشد، در يوم الشک اجازه گرفتن آن داده نشده است.

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ

وَ عَجِّلْ لِوَلِیِّکَ الْفَرَجَ وَ الْعَافِیَةَ وَ النَّصْرَ