سؤال 792 آیا سرعت وسیله نقلیه در مقدار مسافتی که نماز در آن شکسته می شود مؤثر است؟

پاسخ
✅ پاسخ :به روایات زیر توجه فرمایید :
1 الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ الرِّضَا فِي كِتَابِهِ إِلَى الْمَأْمُونِ وَ التَّقْصِيرُ فِي ثَمَانِيَةِ فَرَاسِخَ وَ مَا زَادَ وَ إِذَا قَصَّرْتَ أَفْطَرْتَ
📚 عيون أخبار الرضا ج ۲ص۱۲۳
امام رضا صلوات اللَّه علیه فرمود : شکسته شدن نماز در 8 فرسخ به بالا است و وقتی نماز را تقصیر کنی روزه را نیز افطار می کنی!
2 عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ الرِّضَا أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ إِنَّمَا وَجَبَ التَّقْصِيرُ فِي ثَمَانِيَةِ فَرَاسِخَ لَا أَقَلَّ مِنْ ذَلِكَ وَ لَا أَكْثَرَ لِأَنَّ ثَمَانِيَةَ فَرَاسِخَ مَسِيرَةُ يَوْمٍ لِلْعَامَّةِ وَ الْقَوَافِلِ وَ الْأَثْقَالِ
📚 الفقيه ج۱ص۴۵۴
امام رضا صلوات اللَّه علیه فرمود : همانا شکستن نماز در 8 فرسخ نه کمتر از آن و نه بیشتر واجب است زیرا 8 فرسخ میزان مسیر یک روز برای عامه و قافله ها و شتران با بار می باشد!
3 عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَحْيَى الْكَاهِلِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ الصَّادِق يَقُولُ فِي التَّقْصِيرِ فِي الصَّلَاةِ بَرِيدٌ فِي بَرِيدٍ أَرْبَعَةٌ وَ عِشْرُونَ مِيلًا ثُمَّ قَالَ كَانَ أَبِي يَقُولُ إِنَّ التَّقْصِيرَ لَمْ يُوضَعْ عَلَى الْبَغْلَةِ السَّفْوَاءِ وَ الدَّابَّةِ النَّاجِيَةِ وَ إِنَّمَا وُضِعَ عَلَى سَيْرِ الْقِطَار
📚 فقيه ج۱ص۴۳۶
کاهلی از امام صادق صلوات اللَّهِ علیه شنید که در مورد شکسته شدن نماز فرمود : یک بريد (یعنی 4 فرسخ رفت ) در یک بريد (4 فرسخ برگشت) یعنی 24 میل می باشد!
سپس فرمود : پدرم می فرمود : شکسته شدن نماز بر حسب استر چابک سریع و مرکب تندرو قرار داده نشده است و همانا بر حسب حرکت شترانی که پشت سر هم حرکت می کنند قرار داده شده است!
4 عَنْ سَمَاعَةَ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمُسَافِرِ فِي كَمْ يُقَصِّرُ الصَّلَاةَ فَقَالَ فِي مَسِيرَةِ يَوْمٍ وَ ذَلِكَ بَرِيدَانِ وَ هُمَا ثَمَانِيَةُ فَرَاسِخ
📚 التهذيب ج۳ص۲۰۷
سماعه گوید از (امام صادق صلوات اللَّه علیه) در مورد مسافر سؤال کردم که در چقدر مسافت نماز را شکسته می خواند؟ فرمود : در مسیر یک روز و آن دو بريد است و آن 8 فرسخ می باشد!
5 عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِي عَبْداللَّه فِي حَدِيثٍ قَالَ: قُلْتُ لَهُ كَمْ أَدْنَى مَا يُقَصَّرُ فِيهِ الصَّلَاةُ قَالَ جَرَتِ السُّنَّةُ بِبَيَاضِ يَوْمٍ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ بَيَاضَ يَوْمٍ يَخْتَلِفُ يَسِيرُ الرَّجُلُ خَمْسَةَ عَشَرَ فَرْسَخاً فِي يَوْمٍ وَ يَسِيرُ الْآخَرُ أَرْبَعَةَ فَرَاسِخَ وَ خَمْسَةَ فَرَاسِخَ فِي يَوْمٍ قَالَ فَقَالَ إِنَّهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ يُنْظَرُ أَ مَا رَأَيْتَ سَيْرَ هَذِهِ الْأَمْيَالِ(الأثقال) بَيْنَ مَكَّةَ وَ الْمَدِينَةِ- ثُمَّ أَوْمَأَ بِيَدِهِ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ مِيلًا يَكُونُ ثَمَانِيَةَ فَرَاسِخَ
📚 تهذيب ج۴ص۲۲۲
عبدالرحمن گوید : به امام صادق صلوات اللَّهِ علیه گفتم : کمترین مقداری که نماز در آن شکسته می شود چقدر است؟
فرمود : سنت به روشنی یک روز جاری شده است! (یعنی مسیر قابل پیمایش از طلوع خورشید تا غروب آن)
پس من گفتم : روشنی یک روز مختلف می شود : شخصی 15 فرسخ و دیگری 4 فرسخ و 5 فرسخ در مدت یک روز طی مسیر می کنند!
امام فرمودند : قطعا به این أمر نظر نمی شود (این ملاک و معیار نیست)، آیا سیر این شتران با بار را در بین مکه و مدینه ندیده ای؟!
سپس امام با دستشان اشاره کردند 24 میل که 8 فرسخ می باشد!
✅ هر چند در روایات فوق و غیره معیار «يوم»، یعنی مسافت طی شده در یک روز و غيره نیز برای میزان مسافت شکسته شدن نماز قرار داده شده است، ولی کاملا روشن است که این معیار بر حسب سیر و حرکت شتران با بار که در یک روز 8 فرسخ طی مسیر می کنند می باشد نه وسائل نقلیه دیگر
برخی با توجه به وسائل نقلیه سریع السیر امروزی مثل هواپیما، بدون توجه دقیق به روایات، به معیار «بیاض يوم» و «يوم» بازگشته اند و بر حسب آن اگر کسی با هواپیما یا قطار یا ماشین تندرو به سفر می رود، حرکت یک روز را معیار شکسته شدن نماز قرار داده اند و کمتر از این را موجب شکسته شدن نماز نمی دانند که خطایی بسیار آشکار است، زیرا در همان زمانِ اهل بیت علیهم السلام نیز مرکب های مختلف در طی یک روز مسافت های مختلف طی می کرده اند و امام صریحاً میفرمایند که به این أمر در این مورد توجه نمی شود، بلکه مسیری که شتر، با بار در طی یک روز طی می کند که همان 8 فرسخ است معیار شکسته شدن نماز و افطار روزه می باشد که اگر کسی مسافت مسیر سفر او به این میزان باشد، نمازش شکسته و روزه اش افطار می شود، هر چند با هلیکوپتر و ماشین تندرو و هواپیما و غیره در چند دقیقه این مسیر را طی نماید.